Sự khác biệt giữa Haiti và Dominican

Haiti and the Dominican Republic: A Tale of Two Countries

Cùng một sắc tộc, cùng sống trên một hòn đảo Hispaniola, nhưng có sự khác biệt rất lớn giữa Haiti và Dominican, sự khác biệt ấy được ví như Một nhà lá với Một căn biệt thự nằm cạnh nhau. Vậy tại sao sự khác biệt quá lớn như vậy? Nào, cùng Mybanknotes.net cùng tìm hiểu nguyên nhân này nhé!

Liên Hợp Quốc xếp Cộng hòa Dominican thứ 90 trong số 182 quốc gia về chỉ số phát triển con người, kết hợp nhiều phép đo phúc lợi; Haiti đứng ở vị trí thứ 149. Tại Cộng hòa Dominican, tuổi thọ trung bình là gần 74 năm. Ở Haiti, đó là 61. Về cơ bản, bạn có khả sống và kiếm tiền dễ hơn nếu bạn sống ở phía đông 2/3 của đảo Hispaniola, và ít có khả năng sống với mức dưới 1,25 đô la một ngày. Trái lại, 1/3 của hòn đảo còn lại, việc kiếm sống 1 đô la hàng ngày là một điều nan giải.

The U.N. ranks the Dominican Republic 90th out of 182 countries on its human-development index, which combines a variety of welfare measurements; Haiti comes in at 149th. In the Dominican Republic, average life expectancy is nearly 74 years. In Haiti, it’s 61. You’re substantially more likely to be able to read and write if you live in the eastern two-thirds of Hispaniola, and less likely to live on less than $1.25 a day.

Vị trí địa lý là trong những nguyên nhân góp phần sự khacd biệt hai quốc gia. Những ngọn núi nằm trên đảo có thể cắt giảm lượng mưa của Haiti. Gió mậu dịch ở phía đông bắc, và do đó mưa rất nhiều tại Cộng hòa Dominican. Khí hậu nửa kín của Haiti làm cho việc trồng trọt trở nên khó khăn hơn.

Much of this difference is geographic. The mountains that lie across the island can cut off Haiti’s rainfall. The northeast trade winds, and so the rain, blow in the Dominican Republic’s favor. Haiti’s semiarid climate makes cultivation more challenging. Deforestation — a major problem in Haiti, but not in its neighbor — has only exacerbated the problem. Other differences are a result of Hispaniola’s long and often violent history — even TIME called it a “forlorn, hate-filled little Caribbean island” in 1965. On the eastern part of Hispaniola, you’ll probably speak Spanish; in the west, it’s more likely to be French or Creole, a division that’s the result of centuries of European colonization and numerous power struggles. (Not to mention the decimation of Hispaniola’s indigenous Taino people — who, of course, spoke none of those languages.)


Hầu hết mưa kéo đến bờ đông hòn đảo bị những dãy núi án ngữ là đường biên giới hai nước làm cho Haiti
thêm khô hạn. 

Phá rừng – một vấn đề lớn ở Haiti, nhưng không phải ở nước láng giềng – chỉ làm trầm trọng thêm vấn đề. Những khác biệt khác là kết quả của lịch sử lâu dài và thường xuyên của bạo lực của đảo Hispaniola này – ngay cả TIME cũng gọi nó là “hòn đảo Caribbean nhỏ đầy thù hận” vào năm 1965. Ở phía đông của đảo Hispaniola, bạn có thể sẽ nói tiếng Tây Ban Nha; ở phía tây, nhiều khả năng là tiếng Pháp hoặc Creole, một bộ phận là kết quả của nhiều thế kỷ thuộc địa châu Âu và nhiều cuộc đấu tranh quyền lực.

Khi Christopher Columbus đến năm 1492, ông đặt tên cho vùng đất này là  La Isla Española. Nó phục vụ như một thuộc địa và căn cứ của Tây Ban Nha cho các cuộc chinh phạt tiếp theo của đế chế, mặc dù nó không bao giờ có lợi nhuận nào. Năm 1697, người Tây Ban Nha chính thức nhượng lại một phần ba phía tây của hòn đảo cho người Pháp, những người đã có mặt và đầu tư nhiều hơn. Các tiền đồn của người Hispaniolan của cả hai đế chế nhập khẩu nô lệ châu Phi. Các thuộc địa – lần lượt là Santo Domingo và Saint-Morrue – sau đó đã phát triển các nhân khẩu học khác nhau từ các quốc gia Châu Á. Theo một nghiên cứu của Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ, vào cuối thế kỷ 18, có khoảng 40.000 địa chủ da trắng, 25.000 người tự do da đen hoặc chủng tộc và 60.000 nô lệ ở thuộc địa Tây Ban Nha, so với khoảng 30.000 người da trắng, 27.000 người tự do, và tại ít nhất 500.000 nô lệ da đen trong thuộc địa Pháp nằm bờ tây.

When Christopher Columbus arrived in 1492, he named the land La Isla Española. It served as a Spanish colony and base for the empire’s further conquests, though it was never particularly profitable. In 1697 the Spanish formally ceded the western third of the island to the French, who were already present and more heavily invested. The Hispaniolan outposts of both empires imported African slaves, though the latter did so to a much greater extent. The colonies — Santo Domingo and Saint-Domingue, respectively — subsequently developed vastly different demographics. According to a study by the American Library of Congress, by the end of the 18th century, there were about 40,000 white landowners, 25,000 black or interracial freedmen and 60,000 slaves in the Spanish colony, compared with approximately 30,000 whites, 27,000 freedmen, and at least 500,000 black slaves in its French counterpart.

Khi cuộc cách mạng nổ ra ở Pháp vào những năm 1790, những nô lệ thuộc địa của ở Hispaniola đã nổi dậy; vào năm 1804, họ tuyên bố độc lập và Haiti, được đặt tên theo từ Taino cho “vùng đất của núi”, trở thành nước cộng hòa đen có chủ quyền đầu tiên trên thế giới. Cộng hòa Dominican không được thành lập cho đến năm 1844. Sự can thiệp của các thế lực nước ngoài thường là chuẩn mực. Người Tây Ban Nha đã lấy lại Cộng hòa Dominican vào đầu những năm 1860 và trong các giai đoạn trong thế kỷ 20, Hoa Kỳ chiếm cả hai quốc gia, được cho là để lập lại trật tự nhưng cũng đối mặt với các mối đe dọa của châu Âu, để khẳng định ảnh hưởng của mình ở bán cầu tây. Chính trị nội bộ được đặc trưng bởi nhiều cuộc đảo chính, các cuộc nổi dậy và những kẻ độc tài, khét tiếng nhất là Rafael Trujillo ở Cộng hòa Dominican và François và Jean-Claude Duvalier ở Haiti. Juan Bosch, Tổng thống được bầu cử dân chủ đầu tiên của Cộng hòa Dominican vào năm 1962, gần như ngay lập tức bị lật đổ sau khi nhậm chức vào năm 1963. Jean-Bertrand Aristide trở thành Tổng thống được bầu cử tự do đầu tiên của Haiti vào năm 1990; ông ta cũng bị hất cẳng, sau đó trở lại và bị hất cẳng lần nữa.

As revolution raged in France in the 1790s, its colonial slaves in Hispaniola revolted; in 1804, they declared independence, and Haiti, which was named after the Taino word for “land of mountains,” became the world’s first sovereign black republic. The Dominican Republic wasn’t established until 1844, after not just European rule but also 22 years of Haitian occupation. Strife between (as well as within) the neighbors, rooted in deep class, racial and cultural differences, was constant. Interference by foreign powers was often the norm. The Spanish took back the Dominican Republic in the early 1860s, and for periods during the 20th century, the U.S. occupied both nations, supposedly to restore order but also, in the face of European threats, to assert its influence in the western hemisphere. Internal politics were characterized by multiple coups, revolts and dictators, the most infamous being Rafael Trujillo in the Dominican Republic and François and Jean-Claude Duvalier in Haiti. Juan Bosch, the first democratically elected President of the Dominican Republic in 1962, was almost immediately overthrown after taking office in 1963. Jean-Bertrand Aristide became the first freely elected President of Haiti, in 1990; he was ousted as well, returned and was ousted again.


Tiền đang lưu hành của Diminican – Đơn vị tiền tệ là Pesos. 1 đô la đổi 51 pesos Dominican.

Nhưng trong khi cả hai nước đấu tranh với dân chủ, về kinh tế, họ bắt đầu chuyển hướng. Haiti đã bị bóc lột từ lâu, bởi các cường quốc nước ngoài, láng giềng và những người cai trị của chính họ. Pháp không chỉ “vắt sữa” Haiti để sản xuất cà phê và đường mà còn rút ra một khoản bồi thường từ đó: quốc gia non trẻ phải trả một khoản tiền nặng nề cho người thực dân cũ của mình để đạt được sự công nhận ngoại giao của Pháp. Những người Dominica có làn da sáng hơn nhìn xuống những người Haiti có làn da sẫm màu hơn: vào năm 1965, ngay cả khi Cộng hòa Dominican bị lôi kéo vào cuộc nội chiến, người Haiti đang làm việc trong các lĩnh vực tại Dominican và bị bốc lột không kém.

But while both countries struggled with democracy, economically they began to diverge. Haiti had long been exploited, by foreign powers, neighbors and its own rulers. France not only milked Haiti for coffee and sugar production but also extracted an indemnity from it: the young nation had to pay a burdensome sum to its former colonizer in order to achieve France’s diplomatic recognition. The lighter-skinned Dominicans looked down on the darker-skinned Haitians: in 1965, even as the Dominican Republic was embroiled in civil war, Haitians were working in Dominican fields and not the other way around. And while Trujillo at least encouraged economic development in his country, Duvalier père et fils essentially sold their people as cheap sugar-cane cutters to the Dominican Republic.


Tiền tệ Haiti – Đơn vị tiền tệ gọi là Gourde. 1 đô la đổi được 83 Gourde

Ngày nay, với nguồn lực thiếu và mật độ dân số cao hơn nhiều so với nước láng giềng, Haiti là quốc gia nghèo nhất ở bán cầu tây. Liên Hợp Quốc đã gửi các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình để duy trì trật tự ở đó từ giữa những năm 1990, nhưng điều kiện khủng khiếp vẫn tồn tại. Thống kê ảm đạm của Haiti có một lịch sử lâu dài; không có ma quỷ là cần thiết.

Today, with a lack of resources and a much higher population density than its neighbor, Haiti is the poorest country in the western hemisphere. The U.N. has sent peacekeeping missions to maintain order there since the mid-1990s, but terrible conditions persist. Haiti’s dismal statistics have a long history; no devil is necessary.

One thought on “Sự khác biệt giữa Haiti và Dominican

  • April 14, 2019 at 7:31 pm
    Permalink

    Very nice article!

    One thing I will say about Haitians is that in spite of their extremely difficult history and current conditions, they never give up. They are also a unique culture in that they are very proud, kind and easy to laugh at their situation.

    Haiti also has a number of their banknotes that are rare and impossible to find today. A new three volume book on Haiti’s banknotes was just released by J. Guerdy Lissade, a long time specialist on Haiti coins and banknotes. I also have published a non-commercial world banknote website for the past 20 years that contains more then 750 different Haiti banknotes: http://www.numismondo.net/pm/hti

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *